تشخیص زردی نوزاد | علائم، روش‌های خانگی و زمان مراجعه به پزشک

زردی نوزاد چیست؟

زردی نوزاد یا یرقان نوزادی یکی از شایع‌ترین مشکلات روزهای اول تولد است که باعث زرد شدن پوست و سفیدی چشم نوزاد می‌شود. این وضعیت معمولاً به دلیل بالا بودن بیلی‌روبین خون ایجاد می‌شود و در بیشتر موارد طبیعی و موقتی است، اما تشخیص به‌موقع آن اهمیت زیادی دارد.

علت زردی نوزاد

زردی زمانی رخ می‌دهد که کبد نوزاد هنوز به‌طور کامل توانایی دفع بیلی‌روبین را ندارد. بیلی‌روبین ماده‌ای زردرنگ است که از تجزیه گلبول‌های قرمز ایجاد می‌شود.

مهم‌ترین دلایل زردی نوزاد:

نارس بودن نوزاد

ناسازگاری گروه خونی مادر و نوزاد

زردی ناشی از شیر مادر

عفونت‌ها

مشکلات کبدی (نادر ولی جدی)

علائم زردی نوزاد

تشخیص زردی نوزاد معمولاً از روی ظاهر او شروع می‌شود.

علائم شایع زردی نوزاد:

زرد شدن پوست، ابتدا از صورت و سپس بدن

زردی سفیدی چشم

خواب‌آلودگی بیش از حد

بی‌میلی به شیر خوردن

گریه ضعیف یا غیرطبیعی

اگر زردی به پاها برسد یا نوزاد بی‌حال شود، باید سریع بررسی پزشکی انجام شود.

روش‌های تشخیص زردی نوزاد

1. تشخیص چشمی

پزشک یا والدین با فشار آرام روی پوست نوزاد (مثلاً پیشانی یا بینی) می‌توانند تغییر رنگ زرد را بررسی کنند. این روش دقیق نیست و فقط برای تشخیص اولیه استفاده می‌شود.

2. دستگاه بیلی‌روبین متر

در مراکز درمانی از دستگاهی استفاده می‌شود که بدون خون‌گیری، میزان زردی را از روی پوست اندازه‌گیری می‌کند.

3. آزمایش خون

دقیق‌ترین روش تشخیص زردی نوزاد است و میزان واقعی بیلی‌روبین را مشخص می‌کند. اگر عدد از حد طبیعی بالاتر باشد، درمان لازم است.

تشخیص زردی نوزاد در خانه

تشخیص قطعی در خانه ممکن نیست، اما والدین می‌توانند علائم هشداردهنده را بشناسند:

بررسی رنگ پوست در نور طبیعی

توجه به میزان شیر خوردن و دفع ادرار

کنترل خواب‌آلودگی غیرعادی

در صورت شک، مراجعه به پزشک ضروری است.

چه زمانی زردی نوزاد خطرناک است؟

زردی اگر درمان نشود، می‌تواند باعث آسیب مغزی شود. موارد زیر هشدار جدی هستند:

زردی شدید در ۲۴ ساعت اول تولد

بی‌حالی شدید

تشنج

گریه زیر و ناله‌دار

در این شرایط باید فوراً به پزشک یا بیمارستان مراجعه کرد.

درمان زردی نوزاد

درمان بسته به شدت زردی متفاوت است:

شیردهی مکرر برای دفع بیلی‌روبین

نوردرمانی (فتوتراپی) در مراکز درمانی

در موارد نادر، تعویض خون

درمان خانگی بدون نظر پزشک توصیه نمی‌شود.

جمع‌بندی

تشخیص زردی نوزاد موضوعی ساده اما بسیار مهم است. بیشتر موارد زردی طبیعی هستند، اما بی‌توجهی به آن می‌تواند عواقب جدی داشته باشد. آگاهی والدین و مراجعه به‌موقع به پزشک، بهترین راه پیشگیری از خطرات احتمالی است.